Dünya Çekirdeğinden Yansıyan Dalga Japonya’yı Milimetrelerle Kaydırdı
Japonya’daki 2011 Tohoku depreminin ardından dünya çekirdeğinden yansıyan sismik dalga, tektonik levhalarda milimetrik kaymaya neden oldu. Bilim dünyasında bir ilk.
Chicago Üniversitesi’nden sismolog Sunyoung Park liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, 2011 Tohoku depreminin yarattığı sismik dalgalardan birinin dünya çekirdeği sınırına ulaşıp geri döndüğünü ve Japonya’da milimetrik düzeyde kalıcı bir kaymaya neden olduğunu tespit etti. Bu keşif, bilim dünyasında ilk kez dünya çekirdeğinden yansıyan bir dalganın tektonik levhalar üzerindeki doğrudan etkisini kanıtlıyor.
Çekirdek Sınırından Gelen Dalganın Etkisi
Devasa Tohoku depreminin yol açtığı sismik dalgalardan biri, yer mantosu ile sıvı dış çekirdek arasındaki sınıra kadar ulaştı. Çekirdek sınırına çarparak geri dönen ve ‘ScS’ adı verilen bu güçlü makaslama dalgası, Japonya’nın gelişmiş yer gözlem ağları ve GPS istasyonları tarafından kaydedildi. Dalganın etkisi o kadar belirgindi ki, Çin’den bile tespit edilebildi.
Normalde bir sismik dalganın ardından zeminin eski konumuna dönmesi beklenirken, araştırmacılar yansıyan dalganın Japonya’ya ulaştığı anda bazı GPS istasyonlarının başlangıç konumlarına göre 5 ila 6 milimetre doğuya kaydığını gözlemledi. Bilim insanları, veri işleme hatası veya su altı heyelanı gibi ihtimalleri eleyerek, bu kalıcı kaymanın nedenini simülasyonlarla açıkladı.
Levha Sınırında Senkronize Kayma
Modellemeler, çekirdekten dönen sismik dalganın, ana depremin yarattığı stres altındaki iki tektonik levhanın kesişim noktasına etki ederek küçük çaplı bir kaymayı tetiklediğini gösterdi. Dalga, ana sarsıntıya göre daha zayıf olmasına rağmen, Japonya’nın geniş bir kesimine aynı anda ve senkronize bir şekilde ulaştığı için kilitli levha sınırlarında bu milimetrik kaymayı başardı.
Bu fenomen, tek bir noktada büyük bir kırılma yaratmak yerine devasa bir levha sınırına yayıldığı için yüzeyde yeni bir sarsıntı hissettirmedi. Uzmanlar, milimetrik seviyedeki bu geniş alan kaymasının bütünsel olarak yaklaşık 7,5 büyüklüğündeki bir depreme eşdeğer enerji açığa çıkardığını hesapladı. Journal of Geophysical Research: Solid Earth’te yayımlanan çalışma, gelecekteki büyük depremlerin de benzer şekilde izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Yorum Yap