Göçmen Kuşlar İnsanlar Gibi Jetlag Yaşıyor Yönünü Şaşırabiliyor
Göçmen kuşlar da insanlar gibi jetlag yaşıyor. Biyolojik saat uyumsuzluğu, Manx yelkovanlarını rotalarından yüzlerce kilometre uzağa sürükleyebiliyor.
Göçmen deniz kuşlarının, tıpkı insanlar gibi biyolojik saat uyumsuzluğundan kaynaklanan jetlag sorunu yaşayabildiği yeni bir araştırmayla ortaya kondu. Bu durumun, kuşların yön bulma yeteneklerini olumsuz etkileyerek onları rotalarından yüzlerce kilometre uzağa sürükleyebildiği belirlendi.
İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan çalışma, kuşların Atlantik Okyanusu’ndaki beslenme yolculuklarının ardından kolonilerine dönerken yaşadığı yön bulma güçlüklerini inceledi. Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları esnasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini saptadı.
Güneş Pusulası ve Biyolojik Saat Etkileşimi
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumunu bir pusula gibi kullanıyor. Güneş’in gün içindeki değişen konumu, kuşların doğru rotayı tayin etmesi için biyolojik saatlerinin hassas bir şekilde işlemesine bağlı. Gün doğumu ve gün batımı, kuşların iç saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı oluyor.
Ancak farklı boylamlar arasında hızla seyahat eden kuşlarda, iç saatleri ile bulundukları yerin zamanı arasında bir uyumsuzluk meydana gelebiliyor. Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin yönlerini şaşırmalarına neden olabildiğini belirtti.
Deneyimsiz Kuşlar Daha Büyük Risk Altında
Araştırmanın bulgularına göre, yetişkin kuşlar uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlama kabiliyetleri sayesinde bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin bir Manx yelkovanının yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta rotasından sapması, düzeltmelerin ardından yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye neden oluyor.
İlk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan genç kuşlar ise çok daha büyük bir risk taşıyor. Bu kuşların yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirlemelerini sağlayacak deneyimden yoksun olmaları nedeniyle yüzlerce kilometre sapma potansiyeli taşıdığı vurgulandı. Bangor Üniversitesi’nden profesör Richard Holland, bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e olan bağımlılığını açıkça gösterdiğini ifade etti.
Yorum Yap