İklim Değişikliği İstanbul Limanlarını Tehdit Ediyor

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü’nün uluslararası iklim projeksiyonlarına dayanan araştırmaları, İstanbul’un iklim değişikliği nedeniyle deniz seviyesi yükselmesine karşı en kırılgan şehirlerden biri olduğunu ortaya koydu. Yapılan Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) tabanlı analizler, 2050 yılına kadar limanların yaklaşık yüzde 70’inin, 2100’de ise tüm limanların risk altına gireceğini öngörüyor.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) senaryolarına göre, 2050’de deniz seviyesinin yaklaşık 1,5 metre yükselmesi bekleniyor. Bu durum, İstanbul’daki limanların büyük bölümünü doğrudan etkileyecek. 2100 yılına gelindiğinde ise 5 metrelik bir artışla limanların tamamı, demiryolu hatlarının yüzde 60’ından fazlası ve karayollarının yüzde 40’ından fazlası etkilenecek.

En kötü senaryo olan 2300 yılı projeksiyonunda deniz seviyesindeki artış 15 metreye kadar ulaşabilir. Bu durumda İstanbul’un kıyı alanlarının büyük ölçüde sular altında kalacağı ve limanların işlevsiz hale geleceği değerlendiriliyor. Bilimsel modeller, kutupsal ısınma etkisiyle hızlanan buzul erimelerinin deniz seviyelerinde ciddi artışlara yol açtığını gösteriyor.

İstanbul Kıyılarında Geniş Kapsamlı Riskler

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu verileri, denizcilik sektörünün iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek alanlardan biri olduğunu belirtiyor. Aşırı sıcaklıklar liman ekipmanlarının ömrünü kısaltırken enerji tüketimini artırıyor. Yoğun yağış ve sis ise liman operasyonlarında aksamalara neden oluyor.

İç su yollarındaki seviye değişimleri taşımacılık maliyetlerini yükseltiyor. Tuzlu suyun yer altı ve içme suyu altyapısına karışması ciddi bir tehdit oluşturuyor. Liman havzalarında artan tortullaşma tarama ihtiyacını büyütürken, rüzgar ve dalga etkileri gemi yanaşma ve yükleme-boşaltma süreçlerini zorlaştırıyor.

Bu çevresel etkiler, sigorta maliyetlerini artırarak finansal riskleri büyütüyor. Ayrıca, kıyı ekosistemleri ve sulak alanların kaybı biyolojik çeşitliliği azaltarak doğal dengeyi bozuyor. İstanbul’un kültürel mirası ve tarihi liman alanları da bu tehditlerden payını alıyor.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu, çalışmada İstanbul Boğazı ve çevresindeki kıyı yapılarının farklı senaryolarla modellendiğini belirtti. Gazioğlu, en kötü senaryoda Ambarlı Limanı, Haydarpaşa Limanı ve Yenikapı başta olmak üzere birçok kıyı yapısında su baskınları öngörüldüğünü aktardı.

Prof. Dr. Gazioğlu, yaklaşık 247 bin metrekare ile 1 milyon 730 bin metrekare arasında alanın ve 10 binden fazla yapının risk altında olduğunu ifade etti. Bu yapıların büyük bölümünün liman operasyonlarına bağlı depolama ve lojistik tesisleri olduğunu, olası hasarın ticaret ve ulaşım ağlarını doğrudan sekteye uğratacağını vurguladı.

Acil Adaptasyon Stratejileri Gerekli

Prof. Dr. Gazioğlu, çözümün kapsamlı adaptasyon stratejilerinden geçtiğini işaret etti. Kritik limanların daha yüksek kotlara taşınması, dalgakıran, mendirek ve kıyı duvarlarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Sulak alanların korunması, doğal bariyerlerin artırılması ve GIS tabanlı erken uyarı sistemlerinin kurulması öncelikli adımlar arasında yer alıyor.

Küresel ölçekte adaptasyon planlarının artmasına rağmen uygulamada finansman ve yönetişim sorunları yaşanıyor. Prof. Dr. Gazioğlu, İstanbul gibi megakentlerde bütüncül ve acil planlamanın hayati önem taşıdığının altını çizdi.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih, iklim değişikliğinin zincirleme etkilerine dikkat çekti. Kıyı erozyonu, tuzlu su girişimi ve ekosistem kayıplarının liman bölgelerinde ciddi tehdit oluşturduğunu kaydetti. Limanların büyük bölümünün tamamen su altında kalabileceği uyarısında bulundu.

Prof. Dr. Büyüksalih, kıyı dolgu alanlarının aşınacağını ve yer altı su kaynaklarına tuzlu su karışmasının hem endüstriyel hem de içme suyu altyapısını tehdit edeceğini ifade etti. Bu sürecin kara ve demiryolu bağlantılarında kesintilere yol açarak ciddi bir lojistik krizi yaratacağını aktardı.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Dr. Öğr. Üyesi İrşad Bayırhan, modellemelerdeki belirsizliklere rağmen risklerin büyüklüğünün net olduğunu belirtti. Bayırhan, planlamaların en olası değil, en riskli senaryolara göre yapılması gerektiğini vurguladı.

• #İklim Değişikliği